Darmowa dostawa od 250 zł
1. Lejkowiec dęty – Craterellus cornucopioides
Nazywany „trąbką śmierci” lub „trąbką umarłych”, choć nazwa myli – to krewniak kurki i grzyb jadalny. Owocnik ma kształt czarnego, ciemnobrązowego lub szarego lejka z falistym, wywiniętym brzegiem. Rośnie kępami od sierpnia do listopada w lasach liściastych i mieszanych, najchętniej pod bukami i dębami, częściej na terenach podgórskich. Smakosze porównują go do trufli. Jest na urzędowej liście grzybów dopuszczonych do obrotu.
Zdjęcie: Wikimedia Commons – Craterellus cornucopioides (CC BY-SA 3.0)
2. Trufla letnia – Tuber aestivum
Najbardziej rozpowszechniona trufla Europy, ciemna bulwa rosnąca pod ziemią. Owocniki tworzą się zwykle 10–20 cm pod powierzchnią gleby, w symbiozie z korzeniami dębu czy leszczyny. W Polsce jej występowanie potwierdzono; najlepiej owocnikuje w grądach, buczynach i świetlistych dąbrowach. Trufla letnia jest na liście grzybów dopuszczonych do obrotu, ale uwaga: inny krajowy gatunek, trufla wgłębiona (Tuber mesentericum), jest pod ochroną.
Zdjęcie: Wikimedia Commons – kategoria Tuber aestivum
3. Uszak bzowy – Auricularia auricula-judae
Galaretowaty, brązowy do ciemnobrunatnego owocnik w kształcie ucha, o średnicy od kilku do kilkunastu cm. Rośnie najczęściej na gałęziach bzu czarnego i owocnikuje przez cały rok – Lasy Państwowe radzą szukać go późną jesienią i zimą, gdy nie zasłaniają go liście. Jest jadalny. Ciekawostka: popularne w kuchni azjatyckiej „grzyby mun” z upraw to w większości blisko spokrewniony gatunek Auricularia heimuer.
Zdjęcie: Wikimedia Commons – kategoria Auricularia auricula-judae
4. Czernidłak kołpakowaty – Coprinus comatus
Młody jest biały i wydłużony jak kołpak, ale z wiekiem blaszki czernieją i rozpływają się w czarną ciecz – stąd nazwa. Jadalny wyłącznie młody, póki blaszki są białe. Jest na liście grzybów dopuszczonych do obrotu. W przeciwieństwie do czernidłaka pospolitego zawiera najwyżej śladowe ilości kopryny (szacunkowo 1–4 mg/kg).
Zdjęcie: Wikimedia Commons – kategoria Coprinus comatus
5. Czernidłak pospolity – Coprinopsis atramentaria
Kapelusz 5–7 cm, szarobrązowy, najpierw dzwonkowaty, potem bruzdowany i pękający. Blaszki przechodzą od białych przez szare do czarnych i rozpływają się w czarny „atrament” – dawniej używano go do pisania. Rośnie od kwietnia do listopada, często przy ścieżkach i z zakopanego drewna. Zawiera koprynę (160–360 mg/kg), która blokuje rozkład alkoholu: zjedzony z alkoholem wywołuje zaczerwienienie, nudności, ból głowy i kołatanie serca. Nie zalecamy go jeść.
Zdjęcie: Wikimedia Commons – kategoria Coprinopsis atramentaria
6. Piestrzyca zatokowata – Helvella lacunosa
Szaroczarny, pofałdowany kapelusz (2–5 cm) na bruzdowanym, „wyżłobionym” trzonie o wysokości 3–10 cm – wygląda jak coś stopionego. Rośnie od września do listopada w lasach, w trawie lub ściółce; jest pospolita, ale łatwo ją przeoczyć. Bywała opisywana jako jadalna, lecz nowsze źródła uznają ją za lekko toksyczną. Niewprawne oko może ją pomylić z groźną piestrzenicą kasztanowatą.
Zdjęcie: Wikimedia Commons – kategoria Helvella lacunosa
7. Próchnilec maczugowaty – Xylaria polymorpha
Zwany „palcami umarlaka”: matowoczarne, maczugowate owocniki do 10 cm wyrastają kępami z ziemi jak palce. Rośnie na martwym drewnie, najczęściej buków i dębów, także na drewnie zakopanym w glebie. W Polsce jest pospolity. Niejadalny – twardy i bez walorów smakowych – ale bardzo ważny dla lasu, bo rozkłada martwe drewno.
Zdjęcie: Wikimedia Commons – kategoria Xylaria polymorpha
Czarne grzyby – bezpiecznie zasady na listopadowe grzybobranie
- Zbieraj tylko to, co znasz na 100%. Czarna barwa niczego nie przesądza: obok jadalnego lejkowca rośnie trujący z alkoholem czernidłak pospolity.
- Czernidłaki tylko młode i bez alkoholu. Czernidłaka pospolitego nie jedz wcale.
- Nie zbieraj gatunków chronionych, np. trufli wgłębionej.
- Jeśli coś sprzedajesz, sprawdź listę. Handlować wolno tylko gatunkami z wykazu Ministra Zdrowia – lejkowiec, trufla letnia, uszak bzowy i czernidłak kołpakowaty na nim są. Pełną listę opisaliśmy w artykule Wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu w 2026 roku.
- Nie niszcz grzybów niejadalnych – próchnilec czy piestrzyca są ważne dla lasu.
W listopadzie dzień jest krótki, a w lesie robi się szybko ciemno – na czarne grzyby warto wziąć latarkę, nóż i kleszczołapki. Wszystko to znajdziesz w kategorii Grzybobranie, a podczas Black Week w dlagrzybiarza.pl zajrzyj też do prezentów dla grzybiarza – to dobry moment, żeby kupić je przed świętami.
